Με την παρούσα μελέτη επιδιώκεται να προσδιοριστεί η σχέση της Δημόσιας με την Ψηφιακή Ιστορία και να αναζητηθούν νέες έννοιες και πρακτικές που η ψηφιακή εποχή αναδεικνύει στη σύγχρονη πραγματικότητα. Η παραγωγή λόγου για το παρελθόν και η κοινοποίησή του στη δημόσια ψηφιακή σφαίρα από ειδικούς και μη[1], διευρύνει το πεδίο ερευνών των δημόσιων ιστορικών και αναδεικνύει την χρήση των ψηφιακών μέσων σε εξαιρετικό εργαλείο όχι μόνο συλλογής και ψηφιοποίησης ιστορικού υλικού, αλλά και πεδίο διαδραστικής επικοινωνίας[2],συμπαραγωγής και διαμοιρασμού του ιστορικού παρελθόντος[3].
Οι ιστορικοί χτίζουν αφήγηση και ερμηνεία, αλλά οι κοινότητες μνήμης και άλλοι πολίτες φέρνουν επίσης τη δική τους γνώση του παρελθόντος στις αλληλεπιδράσεις τους με τα ερμηνευτικά έργα. Άλλωστε ποτέ μέχρι τώρα δεν είχε εκδηλωθεί τόσο έντονο το ενδιαφέρον για την ανάγκη διατήρησης της μνήμης μιας κοινότητας. Η ιστορία “από κάτω” [4]εκπροσωπείται από μεγάλα πληθυσμιακά σύνολα. Αυτή η επιθυμία για κοινή δράση και συνεισφορά στην κοινότητα μνήμης[5] βρίσκει εύφορο έδαφος στο χώρο του διαδικτύου. Έτσι η Δημόσια Ιστορία αποκτά ολοένα και περισσότερη δημοφιλία, αφού η ψηφιακή εκδοχή της υπηρετείται πολύ πιο εύστοχα και λειτουργικά στο διαδίκτυο[6].
Κι ενώ η Δημόσια Ιστορία αποκλείει εξ ορισμού της ένα μεγάλο ακαδημαϊκό κομμάτι της ιστορικής κουλτούρας, θα ήταν δόκιμο να μην θεωρηθεί ότι υπονομεύει την επαγγελματική ιστορία[7]. Αντίθετα τη συμπληρώνει δημιουργικά διατηρώντας σε εφαρμογή την έννοια της κριτικής αντιμετώπισης των γεγονότων και της μεθοδολογικής της ακρίβειας[8]. Αρωγός της στη διαδικασία αυτή είναι η Ψηφιακή Ιστορία με τη δημιουργία ψηφιακών περιβαλλόντων και εργαλείων διερεύνησης και παραγωγής ιστορικού λόγου[9]. Από αυτή την άποψη των πεδίο των ψηφιακών ανθρωπιστικών επιστήμων συγκροτεί πρότυπα πεδία έρευνας για την αναδυόμενη διαδικτυακή δημόσια σφαίρα[10].
Πρακτικά, ίσως το καλύτερο παράδειγμα Δημόσιας Ιστορίας στον ψηφιακό χώρο αποτελεί η κατάθεση κάθε είδους προσωπικής μαρτυρίας σε ψηφιακό περιβάλλον[11]. Η ευκολία με την οποία μπορεί κανείς να καταστήσει δημόσια τη δική του μνήμη και μαρτυρία χρησιμοποιώντας την ψηφιακή τεχνολογία εμπεριέχει συναισθηματική εμπλοκή[12] και για αυτό αποκτά μεγάλη σημασία. Η έννοια του πληθοπορισμού[13] έρχεται να αναδείξει τη συμμετοχή στην παραγωγή ιστορικού υλικού με την έννοια της εθελοντικής προσφοράς[14]. Μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας γεννιέται η τάση της “δευτερογενούς προφορικότητας” που αποδίδει στον ψηφιακό λόγο προφορική επιτέλεση, με μορφές αυθόρμητου προφορικού λόγου. Παράλληλα, η έννοια της διεπαφής[15] και της τακτοποίησης του ψηφιακού κειμένου σε σχέση με εικόνες, βίντεο και ήχους αλλάζουν ριζικά τα χαρακτηριστικά της ψηφιακής ανάγνωσης και την καθιστούν “διεγερτική” καθώς διατρέχει στον ίδιο χρόνο τη ροή πληροφοριών σε διαφορετικές πλατφόρμες με πολλά δεδομένα[16].
Βασικό εργαλείο που προσφέρει με τη διεπαφή[17] μια ολοκληρωμένη άποψη των χρηστών για τη μελέτη συγκεκριμένης χρονικής περιόδου και τη διαμόρφωση άποψης του ιστορικού πλαισίου που αυτά εμπίπτουν, αποτελεί η χρήση της χρονογραμμής(timeline) , αλλά και του digital mapping[18] που συνεισφέρει στον χρήστη που μελετά τα ιστορικά γεγονότα, τον ακριβή προσδιορισμό ιστορικών συμβάντων, στο χώρο αυτή τη φορά, δημιουργώντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ανάσυρση κι άλλων πληροφοριών που μεθοδικά έχουν οργανωθεί σε εφαρμογές ή πλατφόρμες για να προσφέρουν την ιστορική εμπειρία μέσα από βάσεις δεδομένων με υπομνηματισμούς που εξυπηρετούνται από αναδυόμενα πλαίσια διεπαφής (pop ups). Η δόμηση των δεδομένων επιτρέπει την αυτοματοποίηση της επεξεργασίας και της ανάσυρσης, ενώ παράλληλα διευρύνει την πρόσβαση στην πληροφορία της γνώσης με τις ιστοσελίδες και τους υπερσυνδέσμους[19].
Έτσι προγραμματιστές δημιουργούν εφαρμογές και πλατφόρμες με υπολογιστικά προγράμματα[20] που συγκροτούν τη σύγχρονη κουλτούρα μνήμης και ιστορίας στο διαδίκτυο. Αυτή η κουλτούρα συμμετοχής στον κοινό πολιτισμό με την εμπλοκή στην παραγωγή του κοινού οδήγησε στην αξιοποίηση των εργαλείων Web 2.0.[21] Η αποκαλούμενη ως δεύτερη γενιά στον παγκόσμιο ιστό ,Web 2.0, αφορά την λεγόμενη τεχνολογία νέφους ή αλλιώς cloud[22] που αποτελεί μία άυλη μορφή[23] αποθήκευσης, οργάνωσης και διαχείρισης πληροφοριών, παρέχει διαδραστικότητα και περιβάλλοντα συνεργασίας και συμπαραγωγής, όπως τα wikis, τα blogs, τα χαρακτηριστικά online έγγραφα που επιτρέπουν τη συνεργασία[24], τα οποία προσφέρουν στους χρήστες τους τη δυνατότητα της σύγχρονης και ασύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, που σταδιακά αλλά όχι σε απόλυτο ακόμα βαθμό έχει αντικαταστήσει τις βιντεοδιαλέξεις και τα βιντεομαθήματα[25] που αποτελούν και αυτά εργαλεία ψηφιακής επιτέλεσης στη διδασκαλία.
Καταλήγοντας, η εξοικείωση των χρηστών με την
άυλη ψηφιακότητα και οι δεξιότητες που αυτοί οφείλουν να αναπτύξουν για την
αντιμετώπιση και την εξοικείωση με την ψηφιακή πραγματικότητα αποτελεί σίγουρα
μία πρόκληση για τη Δημόσια Ιστορία, αφού ο εκδημοκρατισμός του διαδικτύου έχει διευρύνει το πεδίο της
συμμετοχικότητας και την εκφοράς δημόσιου λόγου.
