Η υπουργός Παιδείας κ. Ν. Κεραμέως σε δήλωση της υποστήριξε ότι το μάθημα της Ιστορίας δεν θα πρέπει να έχει κοινωνιολογικό περιεχόμενο, αλλά να καλλιεργεί την εθνική συνείδηση (in.gr,2019). Αυτή η δήλωση θύμισε σε πολλούς τις αντιδράσεις που ξέσπασαν το 1984 για το σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας της Α΄ Λυκείου του Λ. Σταυριανού και τους σκοπούς της ιστορίας ως σχολικό μάθημα. Στο V κεφάλαιο του βιβλίου αυτού, για το οποίο γίνεται λόγος στην συγκεκριμένη εργασία, ανάμεσα στις άλλες αναφορές, προβάλλεται το φαινόμενο της φτώχειας σε έναν πλούσιο κόσμο και η αναγκαιότητα ύπαρξης κοινωνικής δικαιοσύνης (Σταυριανός 1984,136-144).
Η πληθυσμιακή ανάπτυξη του Τρίτου κόσμου παρουσιάζεται να προκάλεσε μαζικές μετακινήσεις στα αστικά κέντρα της περιοχής του. Η φτωχοποίηση που επήλθε ανάγκασε τους πολίτες των χωρών αυτών να ικανοποιούνται με μικρές αμοιβές ή να μετακινούνται σε ανεπτυγμένες χώρες οι οποίες επωφελούνταν από την εργασία τους. Ο Λ. Σταυριανός προσομοιάζει το φαινόμενο αυτό με την αντίστοιχη μετακίνηση των Ελλήνων στην Δυτική Ευρώπη στη δεκαετία του 1970, τονίζοντας τα κέρδη του δυτικού καπιταλισμού σε βάρος αδύναμων χωρών, όπως η Ελλάδα (σελ.117-123). Περισσότερο αξιοσημείωτη στην ενότητα αυτή φαντάζει η αναφορά στην σχέση της επανάστασης της Υψηλής Τεχνολογίας με την Κοινωνική επανάσταση (Σταυριανός 1984,136). Η εξάρτηση των τριτοκοσμικών χωρών παρουσιάζεται μεθοδευμένη, ώστε η ενίσχυση τους από τις υπερδυνάμεις να μοιάζει συνεισφορά που απαιτεί σκληρά ανταλλάγματα με μέσο , στις περισσότερες φορές, τον δανεισμό (Σταυριανός,1984,137-141).
 |
Το πιο αξιοσημείωτο ίσως ,κατά τον Λ. Σταυριανό , είναι ότι σε όλο αυτό το σύστημα εμπλέκονται οργανισμοί και τράπεζες , όπως το ΔΝΤ, ενώ οι αυταρχικές και απολυταρχικές κυβερνήσεις στα εξαρτημέ-να κράτη εξυπηρετούν πολύ καλύτερα την ολοένα και βαθύτερη εκμετάλλευσή τους , ιδιαίτερα αν η απόπειρα χειραγώγησης των ΜΜΕ της εξαρτημένης χώρας από τις υπερδυνάμεις δεν είναι εφικτή. Έτσι, οι παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις των κρατών αυτών παρουσιάζονται σαν να αποτελούν δικαίωμά τους (Σταυριανός 1984,141-144). Ο Λ. Σταυριανός θεωρεί αναγκαιότητα της εποχής την στροφή σε μια κοινωνική πορεία που θα εκμεταλλεύεται ισότιμα το θαύμα της νέας υψηλής τεχνολογίας. Αν αναλογιστεί κανείς σήμερα την περίφημη ευρωπαϊκή ορχήστρα και τις παραφωνίες της και ότι ήδη έχουν διαμορφωθεί εντός της κράτη δύο ταχυτήτων ,ο «φιλοδυτικός» Σταυριανός (Παληκίδης 2015) , δείχνει να επαληθεύεται.
Μέσα από μια «επικαιρική και διασταλτική ανάγνωση» του βιβλίου (Παληκίδης 2015),επισημαίνεται ότι η παρουσία του ΔΝΤ σε πολλές χώρες αναδεικνύει πια ότι η κρίση, όχι μόνο αλλάζει ήπειρο ,αλλά οι συνέπειες της είναι το ίδιο οδυνηρές. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που τέθηκε υπό προστασία των δανειστών που την καθοδηγούσαν. Σε όλα αυτά αν προστεθεί και το πρόβλημα της μαζικής προσέλευσης μεταναστών που εισέρχονται στην Ελλάδα (Παληκίδης 2015), δεν είναι παράλογο να σκεφτεί κανείς ότι η ίδια τακτική ξεδιπλώνεται τώρα και στην Ελλάδα. Αν και μια επανένταξη στο σχολικό πρόγραμμα του συγκεκριμένου εγχειριδίου θα προκαλούσε σίγουρα ποικίλες αντιδράσεις όπως και στο παρελθόν (Αθανασιάδης 2018,380 ﮲Παληκίδης 2015), το περιεχόμενό του θα έβρισκε σίγουρα πιο προετοιμασμένο το έδαφος για τέτοιες αλλαγές, με δεδομένη την πολυσυζητημένη φιλοσοφία της παγκοσμιοποίησης και δεδομένων των νέων συνθηκών.
Μια στήριξη του συγκεκριμένου βιβλίου από τον κεντρώο χώρο του ΠΑΣΟΚ, δεν θα του έδινε ανάσα ανάκαμψης ,καθώς θεωρήθηκε υπεύθυνο για την είσοδο της χώρας στην μνημονιακή εποχή και εστίασε στα εσωκομματικά του προβλήματα. Η επιλογή της εξόδου της χώρας από την Ευρώπη προτάθηκε επανειλημμένα από το ΚΚΕ και ένα εγχειρίδιο της φιλοσοφίας αυτής υπό προϋποθέσεις θα σήμαινε την σύμπλευσή του με αυτό . Παράλληλα, η ανάληψη της διακυβέρνησης από την αριστερή παράταξη του Σύριζα το 2015, ίσως συμβάδιζε με την φιλοσοφία του βιβλίου. Η διαχείριση, όμως, της μνημονιακής πολιτικής από θέση εξουσίας θα αποτελούσε δείγμα αντίφασης της πολιτικής του ,παρά το γεγονός ότι στο θέμα της μετανάστευσης και της συμφωνίας των Πρεσπών το 2018, υπάρχουν σημεία ταύτισης με το βιβλίο του Σταυριανού.
Από την άλλη, η ολιγόχρονη διακυβέρνηση της δεξιάς που προηγήθηκε, ταυτίστηκε με την εποχή των απολύσεων και των περικοπών το 2012. Το εν λόγω εγχειρίδιο δεν θα εξυπηρετούσε την πολιτική της και θα της «άνοιγε» νέα μέτωπα. Μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης από το ΣΥΡΙΖΑ και την ανάδειξη του μακεδονικού ζητήματος ως μείζονος εθνικού θέματος, η επαναφορά του εγχειριδίου αυτού δεν θα έβρισκε σύμφωνη την παράταξη της Ν.Δ, ιδιαίτερα σε μία περίοδο που αναζητούσε απεγνωσμένα εκλογές. Η ανάληψη εκ νέου της εξουσίας από την κυβέρνηση της το 2019 ενίσχυσε ακόμα περισσότερο την εθνική της πολιτική και η σημερινή απόφασή της απαγόρευσης της έλευσης των μεταναστών στη χώρα μας έδειξε να τυγχάνει ευρύτερης αποδοχής. Λογική συνέπεια αυτών θα ήταν να μην επιθυμεί να αλλάξει η κατάσταση εις βάρος της με ένα εγχειρίδιο που θα δυναμίτιζε την πολιτική της.
Συγκυριακά το συγκεκριμένο εγχειρίδιο ίσως να είχε το πλεονέκτημα να διατηρηθεί στα σχολεία ,όπως και στο παρελθόν (Αθανασιάδης 2018,380-381). Το διακύβευμα, ωστόσο, του εγχειριδίου του Λ. Σταυριανού στις μέρες μας , θα αναδείκνυε για άλλη μια φορά την αδυναμία λήψης παιδαγωγικών αποφάσεων μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες (Αθανασιάδης 2018,379) και θα στερούσε την ανάδειξη της δυναμικής του μαθήματος της ιστορίας να εναρμονίζεται στα δεδομένα της εποχής διαπλάθοντας κριτικά σκεπτόμενους πολίτες.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ
Αθανασιάδης, Χ.(2018). Δοκιμάζοντας τα όρια της ανοχής. Η Ιστορία του ανθρώπινου γένους, του Λευτέρη Σταυριανού (1984-1990). Στο Πηνελόπη Πετσίνη και Δημήτρης Χριστόπουλος (επιμ.), Η λογοκρισία στην Ελλάδα (Λεξικό), Καστανιώτης , Αθήνα, σσ.377-381.
Παληκίδης, Ά. (2015). «Οι απαντήσεις στα γιατί και τα πώς της σημερινής κρίσης από ένα σχολικό εγχειρίδιο που πολεμήθηκε». Tvxs ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 08/07/2015. https://tvxs.gr/news/blogarontas/oi-apantiseis-sta-giati-kai-ta-pos-tis-simerinis-krisis-apo-ena-sxoliko-egxeiridio-. (Ανακτήθηκε στις 20 -4-2020).
Σταυριανός Λ., Ιστορία του Ανθρώπινου Γένους, Αθήνα :ΟΕΔΒ 1984 (α΄εκδ.).
Σωτήρης,Π .(2019).«Ιστορία στα σχολεία: Οι δηλώσεις Κεραμέως και οι περιπέτειες ενός μαθήματος», in.gr ,online. Διαθέσιμο στο: https://www.in.gr/2019/09/06/politics/kyvernisi/istoria-sta-sxoleia-oi-diloseis kerameos- kai-oi-peripeteies-enos-mathimatos/ (Ανακτήθηκε στις 20-4-2020).
