Η Ιστορία ως επιστήμη διερεύνησης του παρελθόντος αποτελεί μια διαχρονική έκφραση του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος μεγάλου μέρους των ανθρώπων για αυτό. Η ακαδημαϊκή της πλευρά υποστηρίζει ακόμη και σήμερα το ρόλο αυτό και τον συστηματοποιεί διαχέοντας τα ερευνητικά της συμπεράσματα στην κοινωνία κυρίως μέσω του εκπαιδευτικού χώρου. Από τα τέλη του 19ου αιώνα ,όμως, είχε αρχίσει ήδη να γίνεται αισθητή μια διαφοροποίηση της ιστορίας , ως προς τα θέματα της , το κοινό της και τα μέσα διάχυσης της σ’αυτό (Hilda Kean,2013, xvii-xvii ). Η διαφορετική αυτή προσέγγιση της που καθιερώθηκε με το όρο Δημόσια Ιστορία είχε ως αναπόφευκτη συνέπεια τη σύγκρουσή της με τους φορείς του ακαδημαϊκού της χώρου (Αθανασιάδης,1998, 15-16). Έτσι , ο ρόλος των δημόσιων ιστορικών απαιτεί έναν σαφή προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων τους (Kalela,2012, 60).
Πιο συγκεκριμένα, η Δημόσια Ιστορία συνδέθηκε με την καταγραφή του παρελθόντος με εύληπτο τρόπο , ως μια τάση εκλαΐκευσης του στο ευρύ κοινό (Αθανασιάδης,2015,30). Ο ορισμός της έννοιας της Δημόσιας ιστορίας ως εφαρμοσμένης πρακτικής της ακαδημαϊκής ιστορίας θέτει ως νέα προϋπόθεση την υιοθέτηση μεθόδων έρευνας που εμπλέκουν στη διαδικασία αυτή ανασυγκρότησης του παρελθόντος και τα ίδια τα υποκείμενα που την καταναλώνουν (Αθανασιάδης ,2015, 17). Ο ρόλος των πολιτών είναι πλέον συμμετοχικός (Hilda Kean,2013, xv), αφού συνδιαμορφώνουν πλέον την ιστορικότητα της καθημερινότητά τους. Από αυτή την άποψη η Ιστορία ξεφεύγει από τον ακαδημαϊκό της ρόλο καθώς υφίσταται η ανάγκη των πολιτών να ασχοληθούν με το παρελθόν και τους δίνεται βήμα για την ενεργή συμμετοχή τους στην ανασυγκρότηση του.
Η ολοένα αυξανόμενη τάση ενδιαφέροντος για το παρελθόν από αρχικός ενθουσιασμός εξελίσσεται σε μια κοινωνική διαδικασία παραγωγής γνώσης για αυτό (Kalela,2012,75) . Σ’ αυτή τη διαδικασία εντάσσεται και η προσπάθεια των ιστορικών υποκειμένων να παράγουν τη δική τους ταυτότητα εξαιτίας κυρίως της ανάγκης να ανήκουν κάπου(Kalela,2012,59). Έτσι ,οδηγούνται στην καθολική γνώση του κοινού παρελθόντος. Αν λάβει κανείς υπόψη του και το ρόλο της ψηφιακής εποχής (Αθανασιάδης,2015,30) που διαβιούμε , η πληθώρα των μέσων διάχυσης της γνώσης και συμμετοχής στην παραγωγή της οδηγεί στον εκδημοκρατισμό της ιστορίας (Hilda Kean,2013,xvi). Γίνεται αντιληπτό πως ο ρόλος της Δημόσιας Ιστορίας στη σύγχρονη εποχή αλλάζει όλη τη φιλοσοφία αντιμετώπισης της γνώσης για το παρελθόν και απαιτεί ξεκάθαρο προσδιορισμό του ρόλου των δημόσιων ιστορικών.
Ως εκ τούτου, ο δημόσιος ιστορικός της σύγχρονης Ελλάδας καλείται να συνυπολογίσει στο έργο του τις ευρύτερες αλλαγές που έχουν συντελεστεί στην χώρα του ,θέματα που αποτελούν πηγή προβληματισμού και προσελκύουν όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού (Kalela,2012,60). Με έντονες τις επιρροές της οικονομικής κρίσης και του μεταναστευτικού ζητήματος , αλλά μέσα στα πλαίσια των διεθνών εξελίξεων που συντελούνται , καλείται να οριοθετήσει τη θεματολογία του και να την κοινοποιήσει ( Kalela,2012,51). Ο διάλογος με το κοινό του (Kalela,2012,52) θα τον βοηθήσει στην εξαγωγή αλλά και στη διατύπωση συμπερασμάτων που θα είναι εν δυνάμει ανοικτά σε κάθε μελλοντική τροποποίηση. Αυτό σημαίνει πως η απόκτηση μιας τέτοιας δεξιότητας θα αποτελέσει πολύτιμο αρωγό σ’ αυτή τους την προσπάθεια.
Ως υποκείμενο ο ίδιος ο ιστορικός εντάσσεται στην ίδια μοίρα με το κοινό του αφού τα βιώματα είναι κοινά (Kalela,2012,76) . Αυτό εν μέρει τον βοηθά να κατανοήσει τις ιδιαίτερες ανάγκες του κοινού του ,αλλά του επιβάλλει να καθίσταται περισσότερο προσεκτικός ως προς την απόσταση που οφείλει να κρατήσει από αυτό (Αθανασιάδης,2015,33). Θεωρείται αναγκαίο να προβεί σε εναλλακτικές διαδικασίες παραγωγής γνώσης στην προσπάθεια να ερμηνεύσει τα γεγονότα (Kalela,2012,61) Άλλωστε η σύγχρονη ιστορία δεν είναι πλέον αυτή που γίνεται κτήμα του κοινού μόνο μέσω της σχολικής εκπαίδευσης , για αυτό και ο ιστορικός απαιτείται να αξιοποιεί τις εμπειρίες που προκύπτουν μέσα από κοινές ομάδες που δημιουργούν τη δική τους ιστορία (Kalela,2012,77-80). Ως προς αυτό , στόχος θα πρέπει να είναι ο προσδιορισμός της ταυτότητας του κάθε κοινού όπως αυτή διαμορφώνεται είτε ιδιωτικά είτε δημόσια.
Καταλήγοντας, η Δημόσια Ιστορία αποτελεί μια αναγκαιότητα της εποχής που αλλάζει το ιστορικό πλαίσιο παραγωγής γνώσης για το παρελθόν μέσα από τον τρόπο συσχέτισης της με το κοινό με σύγχρονες μορφές επικοινωνίας. Αυτό μεταβάλλει την ιδιότητα του ιστορικού ως επιστήμονα και του προσδίδει άλλες προοπτικές και υποχρεώσεις στις οποίες πρέπει να ανταποκριθεί.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αθανασιάδης Χάρης , Τα αποσυρθέντα βιβλία. Έθνος και σχολική ιστορία στην Ελλάδα, 1858-2008, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2015, σελ.15-33.
Kalela Jorma , Making History. The Historian and the Uses of the Past, Palgrave Macmillan, Μπασινγκστόουκ, 2012 , 51-81.
Kean Hilda και Martin P.(επιμ.), The Public History Reader, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη, 2015, σελ. xiii-xxvi.
