Μέσα στα πλαίσια της ιστορίας της Ιστοριογραφίας ως βασικού κλάδου της ιστορικής επιστήμης καταγράφονται ως αξιοσημείωτοι σταθμοί της εξέλιξης της που την ανάδειξαν.
Γυρνώντας , λοιπόν, στις απαρχές της δεν μπορεί να μην επισημανθεί η συμβολή του Θουκυδίδη ως προς αυτήν την εξέλιξη ως του πρώτου μελετητή ερευνητή της ο οποίος πρώτος ανέδειξε σ αυτήν την μεταβλητότητα της και την προσπάθεια τεκμηρίωσής της.
Χωρίς να υποτιμούνται οι ενδιάμεσοι σταθμοί της εξέλιξης αυτής που αναδεικνύονται με την όποια συμβολή τους πέρα από τα σύνορα της Ευρώπης ,κρίνεται σημαντική η επισήμανση μιας προσωπικότητας της Ανατολής ανάλογου διαμετρήματος. Ο λόγος για τον Ι Χαλντούν το έργο του οποίου κρίνεται από μελετητές ως τμήμα σημαντικό του συνόλου της ιστορικής παραγωγής της ανθρωπότητας. Αυτό το έργο χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα στοχευόμενο προς την κοινωνικοπολιτική μορφή οργάνωσης.
Θεωρητικά ,όμως, αλλά και ουσιαστικά ο θρίαμβος της ιστορίας εντοπίζεται το 18ο και κυρίως το 19ο αιώνα με την εμφάνιση κυρίως του ρεύματος του ιστορισμού. Αν και ως χρυσή εποχή θεωρήθηκε η εικοσαετία 1550-1570 που με φανερές μακιαβελικές επιδράσεις ο Πολύβιος ανέθεσε στην πολιτική το ρόλο της διατήρησης της κοινωνίας ως εξελίξιμης μορφής της ιστορίας, η ιστορία της φιλοσοφίας θεωρείται magistra vitae στη χρονική περίοδο ανάμεσα στο Διαφωτισμό και την Αναγέννηση. Γεγονός που οφείλεται στην πρόοδο και την εξέλιξη της που δεν γίνεται πάντα επιτυχημένα. Μεσολαβώντας , λοιπόν ,η ιστορία της σωτηρίας των χριστιανών ιστορικών θα πετύχει να συνδυάσει τον ορθολογισμό με τη ηθικότητα μέσα από τη διεισδυτική ματιά του Βίκο.
Στα χρονικά όρια όμως του ιστορισμού , η ιστορία γίνεται ανεξάρτητο ακαδημαϊκό αντικείμενο εστιάζοντας στην έρευνα των συμβάντων και σε μια εξήγηση αυτών σε σχέση με αυτό που έγινε. Η υπερβολική χρήση όμως των λογικών διεργασιών κρίνεται αρνητικά. Ωστόσο, το ρεύμα αυτό σημάδεψε όλες τις σχολές σκέψης χωρίς να εκλείπουν και οι ρομαντισμοί των Διαφωτιστών. Ο γερμανικός ιστορισμός απογειώνεται με τους οπαδούς της Πρωσικής σχολής Humboldt και Range.
Ο τελευταίος διακρίθηκε για την αυστηρή μεθοδολογία του , την αποκήρυξη των ρομαντικών αντιλήψεων και των αναχρονισμών δίνοντας βαρύτητα στην πολιτική , διπλωματική και στρατιωτική ιστορία. Με την αυστηρή συνέπεια του στη χρονολόγηση και στην πρόοδο του πνευματικού πολιτισμού απαξίωσε την θεωρία των εθνικών ιστορικών.
Σ αυτό το σημείο θα συναντηθεί με τον οπτισμό του Ντρόυζεν. Μέσα στην εφαρμογή της θεωρητικής του σκέψης απογειώνεται το Πρωσικό κράτος . Στις αρχές του 20ου αι. ακολούθησε η κριτική του ιστορικισμού, κυρίως ως κριτική του ιδεαλισμού αλλά και της ιδέας της προόδου. Βασικές μορφές αυτής της κριτικής υπήρξαν ο Μαξ Βέμπερ και ο Dilthey. Η ιστορία τώρα μοιράζεται μεθόδους και εργαλεία με άλλες ανθρωπιστικές επιστήμες.