Παίρνοντας αφορμή από την άποψη του Ραφαέλ Σάμουελ ότι «η ιστορία δεν είναι προνόμιο των ιστορικών , αλλά μια κοινωνική μορφή γνώσης», το ενδιαφέρον για αυτό το προνόμιο δεν φαντάζει καθόλου αδικαιολόγητο. Δεν θα χρειαστεί , ωστόσο, να καταφύγω σε άλλες αυθεντίες του είδους ή σε ρήσεις και αποφθέγματα που πηγάζουν από τη λαϊκή παράδοση και τον πολιτισμό μας για να το στηρίξω.
Το φιλοπερίεργο της ανθρώπινης φύσης , να γνωρίσει το πριν για να εξηγήσει το μετά ,είναι ίσως μια μόνο αρχή αυτού του ενδιαφέροντος. Η ένταξη μας στο χώρο και στο χρόνο προσδιορίζει τα χαρακτηριστικά μας. Αυτά που έδειξαν αντοχή στο χρόνο και τα παρατηρούμε ακόμη και σήμερα στην καθημερινότητά μας, μας έλκουν στο βαθμό που η αναζήτησή τους θα μας φέρει αντιμέτωπους με την ταυτότητά μας. Δεν είναι άγνωστη αυτή η τακτική πολλών να οργανώσουν το γενεαλογικό τους δέντρο αναζητώντας ακόμη και πολύ μακρινούς συγγενείς που τυχαίνει ή συμβαίνει να έχουν την ίδια επωνυμία. Αυτό δεν γίνεται άλλωστε κατά την αναζήτηση των αναφορών της ζωής μας σε συζητήσεις με ανθρώπους των οποίων ο λόγος τους μας παραπέμπει στο ίδιο κοινό παρελθόν;
Ο θαυμασμός και το δέος για την επινοητικότητα των ανθρώπων μιας άλλης εποχής, για την εφευρετικότητα και τις καινοτομίες τους σε χρονικές στιγμές που ούτε τα τεχνολογικά μέσα δεν υπήρχαν ούτε η τεχνογνωσία ήταν επαρκής , είναι η αιτία για επιτόπια περιήγηση και διείσδυση στο παρελθόν. Και όταν αυτή η περιήγηση ενισχύεται και με δρώμενα της εποχής , τότε επιτυγχάνεται και η βίωση του παρελθόντος σε παροντική στιγμή . Αυτή η ανάγκη, για αναβίωση του παρελθόντος μαζί με την επιθυμία για συνέχεια ,δεν ικανοποιείται και στην ίδρυση λαογραφικών συλλόγων και σωματείων που επιδιώκουν τη συνέχεια της καταβολής τους στο παρόν και στο μέλλον , για να περάσει από γενιά σε γενιά το υλικό της παράδοσης τους και ο πνευματικός τους πολιτισμός , η συνεισφορά τους δηλαδή στους επόμενους; Μας έλκει η ιστορία γιατί η θεμελίωσή της δικής μας παροντικής αρχής αποτελεί και τη συνέχειά μας.
Πόσες φορές οι άνθρωποι , από μικρή κυρίως ηλικία ή και αργότερα στην ενήλικη ζωή τους , δεν εκδήλωσαν την επιθυμία να ζούσαν σε μια άλλη εποχή και πόσο κοντά σ’ αυτό θα τους έφερνε μια χρονομηχάνη ; Η σύγχρονη τεχνολογία μας έφερε πολύ κοντά σε κάτι αντίστοιχο. Η εικονική αναπαράσταση μιας άλλης εποχής , μας συναρπάζει αλλά και μας κάνει να βιώνουμε την εποχή αυτή, το κλίμα και τα χαρακτηριστικά της. Τα κινούμενα σχέδια , τα νέα ψηφιακά παιχνίδια , οι ψηφιακές συλλογές φωτογραφιών εποχής , τα μουσειακά εκθέματα, τα ντοκιμαντέρ ή δραματοποιήσεις αυτήν την ανθρώπινη ανάγκη δεν υλοποιούν , την ανάγκη για συμμετοχή και εμπλοκή στο τότε, με τα μάτια του τώρα;
Άραγε , ποιος δεν θα ενδιαφερόταν να ακολουθήσει την πορεία μια Εβραιοπούλας από την Ελλάδα στο Άουσβιτς μέσω ηλεκτρονικής και ψηφιακής χαρτογράφησης , βιώνοντας στη θέση της την αποστροφή για φαινόμενα όπως η γενοκτονία και ο πόλεμος; Μήπως και σήμερα με τις μαζικές μεταναστεύσεις δεν δημιουργούνται σημεία αναφοράς και σύγκρισης , που προβληματίζουν και ενεργοποιούν το κοινό που τις παρακολουθεί;
Το ίδιο το Διαδικτύο ως χώρος ιδεών και έρευνας παρέχει κάθε είδους στοιχεία και τεκμήρια όπως στατιστικούς πίνακες και δημοσιεύσεις πορισμάτων ερευνών που απεικονίζουν την διαφοροποίηση ή την ομοιότητα με όσα συντελέστηκαν στο μακρινό ή στο κοντινό μας παρελθόν . Κυρίως στην κοντινή μας ιστορία , που μας έλκει όλο και πιο πολύ , όσο και η ιδέα να ότι μπορούμε και εμείς να γίνουμε μέρος της.
Στην ψηφιακή εποχή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της οποίας καταγράφουν πολυποίκιλες όψεις και αναφορές αυτού του ενδιαφέροντος , αλλάζουν τη σχέση της ιστορίας με το κοινό της . Αν η αναζήτηση προφορικών μαρτυριών για μια εποχή , ήταν μέχρι τώρα δύσκολη στο ερευνητικό της στάδιο, χάρη σ’ αυτά τα μέσα σήμερα κοινοποιούνται μαρτυρίες και αναπαράγονται συζητήσεις που βαθαίνουν το ενδιαφέρον και δημιουργούν χώρο έκφρασης πολλών και ποικίλων οπτικών . Η αλήθεια μπορεί μα μην είναι μία και αυτό από μόνο του δημιουργεί ερωτήματα που ψάχνουν απαντήσεις για τις οποίες πλέον δεν χρειάζεται να είσαι ιστορικός , αφού στην ουσία γίνεσαι παραγωγός ιστορίας.
Η ιστορία δημιουργείται στην καθημερινότητά μας και είμαστε και εμείς ακούσια ή και υποσυνείδητα διαμορφωτές της. Με τις πράξεις μας στην καθημερινότητά μας παράγουμε πολιτισμό. Είναι γιατί το παρελθόν δίνει αυτό το προνόμιο , την παραγωγή κοινωνικής γνώσης ακόμη και από αυτούς που δεν είναι ειδικοί.